Wanneer je uit elkaar gaat en één van jullie in de woning wil blijven wonen, komt vaak dezelfde vraag naar voren: hoe koop je je partner uit als er overwaarde op de woning zit?
De berekening lijkt eenvoudig, maar in de praktijk spelen meerdere factoren een rol. Niet alleen de actuele woningwaarde en de resterende hypotheek zijn belangrijk, maar ook de eigendomsverhouding, de financieringsmogelijkheden en de fiscale gevolgen.
In deze gids lees je stap voor stap hoe je de uitkoopsom berekent, welke woningwaarde je gebruikt en hoe je de overname van de woning kunt financieren.
Wat betekent je partner uitkopen?
Je partner uitkopen betekent dat jij eigenaar wordt van het volledige huis en de ander financieel compenseert voor zijn of haar aandeel in de woning.
Meestal gebeurt dit wanneer:
- jullie gaan scheiden;
- een geregistreerd partnerschap wordt beëindigd;
- jullie uit elkaar gaan als samenwoners.
In de meeste gevallen bestaat de vergoeding uit een deel van de overwaarde van de woning. Daarna wordt de eigendom officieel aangepast via een akte van verdeling, die door de notaris wordt opgesteld.
Hoe groot ieders aandeel precies is, hangt af van de eigendomsverhouding. Zijn jullie allebei voor 50% eigenaar, dan ontvangt de vertrekkende partner doorgaans de helft van de overwaarde. Bij andere eigendomsverhoudingen, huwelijkse voorwaarden of een samenlevingscontract kan dit anders uitpakken. Het Juridisch Loket legt uit wie de koopwoning krijgt bij een echtscheiding geeft hierover een duidelijk overzicht.
Zo bereken je de uitkoopsom in 3 stappen
De basisberekening is eenvoudig:
Woningwaarde - resterende hypotheek = overwaarde
Daarna wordt gekeken welk deel van die overwaarde aan iedere eigenaar toekomt.
Stap 1. Bepaal de actuele woningwaarde
De eerste stap is het vaststellen van wat de woning nu waard is.
Dat lijkt simpel, maar juist hierover ontstaan regelmatig discussies. Een actuele en objectieve woningwaarde voorkomt dat één van beide partners zich benadeeld voelt.
Later in dit artikel leggen we uitgebreid uit welke mogelijkheden je hebt, zoals:
- WOZ-waarde;
- makelaarsindicatie;
- taxatie;
- digitale woningwaardering
Een actuele woningwaarde vormt bovendien de basis voor een eventuele nieuwe hypotheek.
Stap 2. Bereken de overwaarde
Wanneer de woningwaarde bekend is, trek je de resterende hypotheek af.
Formule
Woningwaarde - openstaande hypotheek = overwaarde
Wil je lezen hoe dit precies werkt? Bekijk dan ook ons artikel over overwaarde berekenen.
Voorbeeld
Marktwaarde woning: €500.000
Openstaande hypotheek: €320.000
Overwaarde: €180.000
De woning heeft dus een overwaarde van €180.000.
Stap 3. Verdeel de overwaarde
Daarna wordt gekeken welk aandeel iedere eigenaar heeft. Bij een gelijke eigendomsverhouding van 50/50 ontvangt iedere partner de helft.
Voorbeeld
Totale overwaarde: €180.000
Aandeel partner A: €90.000
Aandeel partner B: €90.000
Blijf jij in de woning wonen? Dan betaal je doorgaans €90.000 aan je ex-partner. Daarnaast neem je meestal ook de volledige hypotheek over.
Hebben jullie bijvoorbeeld een eigendomsverhouding van 60/40, dan wordt de overwaarde volgens die verhouding verdeeld.
Rekentabel: uitkoopsom in drie scenario’s
Onderstaande voorbeelden laten zien hoe de uitkoopsom kan verschillen.
Bij een onderwaarde ligt de hypotheek hoger dan de woningwaarde. In dat geval is er meestal geen uitkoopsom, maar moet juist worden bekeken hoe de restschuld wordt verdeeld.
€450.000
Woningwaarde
€450.000
Hypotheek
€350.000
Overwaarde
€100.000
Eigendom
50/50
Uitkoopsom
€50.000
€600.000
Woningwaarde
€600.000
Hypotheek
€320.000
Overwaarde
€280.000
Eigendom
50/50
Uitkoopsom
€140.000
€525.000
Woningwaarde
€525.000
Hypotheek
€375.000
Overwaarde
€150.000
Eigendom
60/40
Uitkoopsom
€60.000 (40%-aandeel)
€400.000
Woningwaarde
€400.000
Hypotheek
€420.000
Overwaarde
-€20.000
Eigendom
50/50
Uitkoopsom
Geen overwaarde
| Woningwaarde | Hypotheek | Overwaarde | Eigendom | Uitkoopsom |
|---|---|---|---|---|
€450.000 |
€350.000 |
€100.000 |
50/50 |
€50.000 |
€600.000 |
€320.000 |
€280.000 |
50/50 |
€140.000 |
€525.000 |
€375.000 |
€150.000 |
60/40 |
€60.000 (40%-aandeel) |
€400.000 |
€420.000 |
-€20.000 |
50/50 |
Geen overwaarde |
Welke woningwaarde geldt bij het uitkopen?
Dit is misschien wel de belangrijkste vraag van het hele proces.
De uitkoopsom staat of valt namelijk met de woningwaarde die jullie gebruiken. Een verschil van €20.000 in de taxatie betekent al snel €10.000 verschil in de uitkoopsom.
Er zijn verschillende manieren om de woningwaarde vast te stellen.
1. WOZ-waarde
De WOZ-waarde is eenvoudig op te vragen, maar loopt vaak een jaar achter op de actuele markt.
Daardoor kan de werkelijke verkoopwaarde aanzienlijk hoger of lager liggen. Lees ook meer over het verschil tussen WOZ-waarde en verkoopwaarde.
2. Makelaarsindicatie
Een makelaar kan een globale waardebepaling maken. Dit geeft een goede eerste indruk, maar is meestal onvoldoende wanneer een hypotheekverstrekker een officiële waardebepaling verlangt.
3. Taxatie
Een volledige taxatie door een taxateur biedt veel zekerheid.
Voor sommige hypotheekaanvragen is een officieel taxatierapport zelfs verplicht.
4. Digitale woningwaardering
Steeds vaker kiezen huiseigenaren voor een digitale woningwaardering.
Deze methode levert snel een objectieve woningwaarde op en is voor veel hypotheekverstrekkers geschikt als onderbouwing. Bovendien voorkomt een onafhankelijke waardebepaling vaak discussies tussen beide partners.
WOZ-waarde
Methode
WOZ-waarde
Voordelen
Gratis beschikbaa
Nadelen
Vaak niet actueel
Makelaarsindicatie
Methode
Makelaarsindicatie
Voordelen
Snelle schatting
Nadelen
Niet geschikt voor hypotheek
Taxatie op locatie
Methode
Taxatie op locatie
Voordelen
Zeer nauwkeurig
Nadelen
Hogere kosten
Digitale woningwaardering
Methode
Digitale woningwaardering
Voordelen
Objectief, snel en geschikt voor veel geldverstrekkers
Nadelen
Niet in iedere situatie toepasbaar
| Methode | Voordelen | Nadelen |
|---|---|---|
WOZ-waarde |
Gratis beschikbaa |
Vaak niet actueel |
Makelaarsindicatie |
Snelle schatting |
Niet geschikt voor hypotheek |
Taxatie op locatie |
Zeer nauwkeurig |
Hogere kosten |
Digitale woningwaardering |
Objectief, snel en geschikt voor veel geldverstrekkers |
Niet in iedere situatie toepasbaar |
Zo financier je de uitkoopsom
Wanneer je de woning wilt overnemen, moet je niet alleen de uitkoopsom betalen aan je ex-partner. Je moet ook kunnen aantonen dat je de volledige hypotheek zelfstandig kunt dragen.
In de praktijk zijn er verschillende manieren om dit te financieren.
Hypotheek verhogen
De meest gekozen oplossing is het verhogen van de bestaande hypotheek.
Hiermee leen je extra geld om de uitkoopsom aan je ex-partner te betalen. De geldverstrekker beoordeelt daarbij onder andere:
- je inkomen;
- eventuele schulden;
- de actuele woningwaarde;
- de hoogte van de gewenste hypotheek.
Voor een hypotheekverhoging vraagt de geldverstrekker meestal een gevalideerd taxatierapport of een andere geaccepteerde waardebepaling van de woning.
Wil je meer weten over de mogelijkheden? Lees dan ook ons artikel over hypotheek verhogen.
Hypotheek overnemen op één naam
Naast het financieren van de uitkoopsom moet de hypotheek ook op één naam worden gezet.
Dat betekent dat de vertrekkende partner wordt ontslagen uit de hoofdelijke aansprakelijkheid. Vanaf dat moment ben jij volledig verantwoordelijk voor de hypotheek.
Dit proces bestaat uit meerdere juridische en financiële stappen. Daarom behandelen we dit onderwerp uitgebreid in ons artikel over hypotheek overnemen na scheiding.
Eigen spaargeld gebruiken
Heb je voldoende spaargeld? Dan kun je ervoor kiezen om (een deel van) de uitkoopsom zelf te betalen. Hierdoor blijft de hypotheek lager en betaal je gedurende de looptijd minder rente.
Wel is het verstandig om voldoende financiële buffer over te houden voor onverwachte uitgaven.
Geld lenen
Sommige mensen kiezen voor een onderhandse lening bij ouders of familie. Dit kan een oplossing zijn wanneer je inkomen onvoldoende is voor een hogere hypotheek, maar laat je hierover altijd goed adviseren. De lening moet namelijk goed worden vastgelegd en kan fiscale gevolgen hebben.
NHG en de beheertoets
Heeft jouw hypotheek een Nationale Hypotheek Garantie (NHG)? Dan kunnen er extra mogelijkheden zijn.
In bepaalde situaties beoordeelt NHG de aanvraag met een beheertoets. Daarbij wordt gekeken of de werkelijke maandlasten betaalbaar blijven, ook wanneer je volgens de reguliere inkomensnormen nét niet in aanmerking zou komen.
Meer informatie hierover vind je op de website van NHG.
Belasting en fiscale regels
Veel mensen denken dat zij belasting moeten betalen over de uitkoopsom. Dat is meestal niet het geval. Toch zijn er wel belangrijke fiscale aandachtspunten.
Betaal je belasting over de uitkoopsom?
Nee. De uitkoopsom zelf is geen inkomen en wordt daarom normaal gesproken niet belast met inkomstenbelasting. Dat betekent echter niet dat er helemaal geen fiscale gevolgen zijn.
Bijleenregeling
Wanneer de vertrekkende partner later een nieuwe woning koopt, kan de bijleenregeling van toepassing zijn.
Kort gezegd moet de ontvangen overwaarde in veel gevallen worden gebruikt voor de aankoop van een volgende koopwoning. Gebeurt dat niet, dan kan dit gevolgen hebben voor de hypotheekrenteaftrek. De Belastingdienst geeft hierover uitgebreide uitleg.
Lees ook ons artikel over de belasting over de overwaarde van je huis.
Hypotheekrenteaftrek
Na een scheiding gelden speciale regels voor de hypotheekrenteaftrek. Onder voorwaarden kan de partner die de woning heeft verlaten de rente nog maximaal twee jaar aftrekken.
De exacte voorwaarden verschillen per situatie. Bekijk daarom altijd de actuele informatie van de Belastingdienst.
Overdrachtsbelasting
Bij een verdeling van de gezamenlijke woning na een scheiding of beëindiging van een geregistreerd partnerschap geldt vaak een vrijstelling van overdrachtsbelasting.
Of deze vrijstelling ook in jouw situatie van toepassing is, hangt af van de juridische constructie en de eigendomsverhouding. Laat je hierover altijd adviseren door een notaris of hypotheekadviseur.
Schenkbelasting
Normaal gesproken is er geen sprake van schenkbelasting wanneer de uitkoopsom overeenkomt met de werkelijke waarde van het aandeel in de woning. Wordt bewust een veel hogere of lagere vergoeding afgesproken, dan kunnen fiscale gevolgen ontstaan.
Wat kost het uitkopen van je partner?
Naast de uitkoopsom zelf krijg je meestal te maken met bijkomende kosten.
De totale kosten verschillen per situatie. Hoe complexer de financiering, hoe hoger de bijkomende kosten meestal zijn.
Notaris (akte van verdeling)
Kostenpost
Notaris (akte van verdeling)
Mogelijke kosten
Afhankelijk van de notaris
Hypotheekadvies
Kostenpost
Hypotheekadvies
Mogelijke kosten
Afhankelijk van de adviseur
Taxatie of waardebepaling
Kostenpost
Taxatie of waardebepaling
Mogelijke kosten
Afhankelijk van de gekozen methode
Digitale woningwaardering
Kostenpost
Digitale woningwaardering
Mogelijke kosten
€95
Eventuele hypotheekkosten
Kostenpost
Eventuele hypotheekkosten
Mogelijke kosten
Afhankelijk van de geldverstrekker
| Kostenpost | Mogelijke kosten |
|---|---|
Notaris (akte van verdeling) |
Afhankelijk van de notaris |
Hypotheekadvies |
Afhankelijk van de adviseur |
Taxatie of waardebepaling |
Afhankelijk van de gekozen methode |
Digitale woningwaardering |
€95 |
Eventuele hypotheekkosten |
Afhankelijk van de geldverstrekker |
Wat als je je partner niet kunt uitkopen?
Niet iedereen kan de woning financieel overnemen. Gelukkig zijn er verschillende alternatieven.
Partner uitkopen in termijnen
Soms spreken ex-partners af dat een deel van de uitkoopsom later wordt betaald. Dit kan bijvoorbeeld wanneer de woning naar verwachting nog in waarde stijgt of wanneer de koper op korte termijn onvoldoende financiële ruimte heeft. Leg zulke afspraken altijd juridisch vast.
De woning gezamenlijk aanhouden
In sommige gevallen blijven beide partners voorlopig mede-eigenaar.
Bijvoorbeeld totdat:
- de woningmarkt gunstiger is;
- kinderen ouder zijn;
- één van beide partners meer financiële ruimte heeft.
Maak hierover duidelijke afspraken met een notaris of mediator.
De woning verkopen
Lukt het niet om de woning over te nemen? Dan is verkoop vaak de meest logische oplossing.
Na verkoop wordt de hypotheek afgelost en wordt de eventuele overwaarde verdeeld volgens de afgesproken eigendomsverhouding.
Weet waar je aan toe bent: begin met een actuele woningwaarde
De uitkoopsom staat of valt met een betrouwbare woningwaarde. Hoe nauwkeuriger de waardebepaling, hoe kleiner de kans op discussie én hoe eenvoudiger de hypotheekaanvraag meestal verloopt.
Met de digitale woningwaarderin van Wizzer ontvang je snel een objectieve waardebepaling die door veel geldverstrekkers wordt geaccepteerd. Ideaal wanneer je je partner wilt uitkopen en duidelijkheid wilt over de overwaarde van de woning.
Benieuwd wat jouw woning waard is?
Vraag vandaag nog een digitale woningwaardering aan en zet de eerste stap naar een eerlijke en goed onderbouwde verdeling.